انحصار وراثت
3+

انحصار وراثت چیست؟

دعاوی انحصار وراثت با توجه به وابسته بودن آن به فوت بستگان نزدیک، از جمله دعاوی است که اکثر افراد نیازمند دانستن حداقل اطلاعاتی در مورد آن هستند. معمولا افراد تعریف مشخصی از انحصار وراثت یا همان حصر وراثت دارند که اغلب صحیح است. به صورت دقیق تر پس از فوت متوفی و مشخص شدن وراث، به منظور مشخص شدن سهم الارث هر یک از وراث، آنها نیازمند انجام انحصار وراثت هستند.

هر چند اموال متوفی به صورت قهری به وراث منتقل می شود اما همانطور که گفته شد برای مطالبه سهم الارث خود و تصرف در آن می بایست در مرحله اول انحصار وراثت کنند، به عبارت دیگر منحصر بودن آنها در ارث بردن از فرد متوفی و سهم الارث هر یک از آنها در دادگاه بررسی و اثبات شود. براساس قانون مدنی، پس از فوت متوفی موضوع توسط اداره ثبت احوال ثبت، شناسنامه آن فرد باطل و گواهی فوت صادر می شود. رای صادر شده توسط مرجع قانونی رسیدگی به درخواست انحصار وراثت را گواهی انحصار وراثت می نامند که بدون آن وضعیت ورثه و چگونگی تقسیم اموال متوفی (ترکه) به طور رسمی روشن نمی شود.

در گواهی انحصار وراثت ذکر می شود که وراث چه کسانی هستند، سهم الارث آنها چه مقدار است و چه نسبتی با متوفی دارند. ولی اگر کسی اعتراضی کند در مواردی که شورا صلاحیت دارد برای رسیدگی به اعتراض جلسه تشکیل می دهد و حکم صادر می کند که این حکم قابل تجدیدنظرخواهی بوده و مرجع تجدید نظر خواهی از آرا شورا دادگاه عمومی است. ولی در مواردی که شورا صلاحیت ندارد اعتراض را برای رسیدگی به دادگاه صالح می فرستد.

انحصار وراثت

بعد از صدور گواهی انحصار وراثت، وراث در اموال متوفی به صورت مشاع شریک می شوند و برای تصمیم گیری در مورد آنها باید همگی نظر دهند و برای گرفتن مطالبات متوفی می توانند گواهی انحصار وراثت را نشان دهند مثلا بانک با دیدن این گواهی اجازه برداشت از حساب متوفی را میدهد. همچنین با ارائه این گواهی به اداره ثبت املاک، وراث اموال متوفی را به نام خود می کنند. بخاطر مالکیت مشاع برای انجام این کارها همه وراث باید حاضر شوند یا همه یک وکالت رسمی به شخصی از بین خودشان یا دیگری دهند.

مراحل انحصار وراثت

ذینفعان سهم الارث می بایست از طریق شورای حل اختلاف شهری که آخرین محل سکونت متوفی بوده است، در خواست انحصار وراثت خود را ارایه کنند. اولین مرحله مراجعه به شورای حل اختلاف و گرفتن فرم مخصوص انحصار وراثت است. در این فرم مشخصات کامل وراث و نسبت هایشان با متوفی نوشته می شود. در صورتی که نام تمامی وراث در این فرم نوشته نشود، سایر وراث می توانند از شخص مربوطه به جرم کلاهبرداری شکایت کنند.

مرحله بعد تحویل فرم تکمیل شده به همراه اصل و کپی شناسنامه متوفی، اصل و کپی کارت ملی وراث و گواهی فوت به منظور تهیه استشهادیه به دفتر اسناد رسمی است. برای گرفتن استشهادیه وراث می بایست برگه را امضا کرده و دو نفر شاهد نیز حضور یافته و برگه را امضا کنند و وراث را به عنوان وراث واقعی شخص فوت شده تایید کنند.

نیاز است که وراث طی مدت ۶ ماه اظهارنامه مالیاتی را شامل لیستی از اموال فرد متوفی، بهای اموال در زمان فوت، مطالبات و بدهی ها او تهیه کرده و بعد از تهیه اظهارنامه و پرداخت مالیات اموال وی، رسید آن را دریافت کنند. مالیات ترکه متوفی براساس میزان، ارزش ترکه و نسبت وراث با متوفی تعیین می شود. هرچه نسبت وراث به متوفی نزدیکتر باشد مالیات کمتری به ترکه تعلق می گیرد.

در نهایت رسید مالیاتی، فرم مخصوص انحصار وراثت، گواهی فوت، کپی برابر اصل شناسنامه متوفی و وراث او، کپی برابر اصل سند ازدواج او به همراه دادخواست صدور گواهی حصر وراثت به شورای حل اختلاف تحویل داده شود تا گواهی حصر وراثت صادر شود.

انحصار وراثت

بعد از طی این مراحل شورای حل اختلاف اطلاعیه انحصار وراثت را با هزینه متقاضی یکبار در رونامه کثیرالانتشار یا محلی منتشر می کند.  پس از یک ماه از نشر آگهی اگر نسبت به این موضوع کسی اعتراضی نکند یا وارث جدید پیدا نشود شورای حل اختلاف بدون تشکیل جلسه رسیدگی، گواهی انحصار وراثت را صادر می کند. لازم به ذکر است که در مورد وراث روستائیان، در صورتی كه بهای تركه بیش از ده میلیون ریال باشد آگهی برای یك بار و در یك روز در معابر و اماكن عمومی روستای محل اقامت متوفی نصب خواهد شد و نیازی به نشر آگهی در جراید نیست.

مدارک لازم جهت درخواست انحصار وراثت

به طور خلاصه و براساس توضیحات فوق، مدارک لازم به شرح زیر است:

  • شناسنامه و گواهی فوت متوفی
  • استشهادیه محضری
  • رسید اظهارنامه مالیاتی (مالیات بر ارث)
  • كپی برابر اصل شده شناسنامه وراث

نکاتی در مورد انحصار وراثت

از زمان نشر آگهی تا ۳ ماه فرصت برای تحویل وصیت نامه متوفی وجود دارد و بعد از ۳ ماه اگر وصیت نامه تحویل داده شود فاقد اعتبار است.

اگر متوفی وارثی داشته باشد که هنوز به دنیا نیامده است تا زمان تولد او گواهی انحصار وراثت صادر نمی شود.

اگر دارایی متوفی کمتر از یک میلیون تومان باشد شورای حل اختلاف بدون تشکیل جلسه یا انتشار آگهی گواهی انحصار وراثت را صادر می کند.

در صورتی كه برای محجور قیم مشخص نشده باشد دادستان می‌تواند به در خواست گواهی انحصار وراث اعتراض کند.

اگر وراث توانایی پرداخت تمام یا بخشی از مالیات مربوط به ترکه را نداشته باشند، سازمان مالیات تا ۳ سال با گرفتن تضمین مناسب، مبلغ مالیات را برای آنها قسط بندی می کند. ولی اگر وراث از پس پرداخت اقساط هم برنیایند سازمان مالیات می تواند بخشی از اموال متوفی را به عنوان مالیات با توافق ورثه بردارد. به ازای هر یک ماه تاخیر در پرداخت مالیات، فرد باید ۲/۵ درصد مبلغ مالیات را به عنوان جریمه پرداخت کند. همچنین اگر وراث برای گرفتن اظهارنامه مالیاتی موعد ۶ ماه مذکور را رعایت نکنند یا بعضی از اموال متوفی را در فرم مخصوص ذکر نکنند معادل ۵% ارزش این اموال جریمه می شوند.

می توانید هر گونه سوال خود پیرامون انحصار وراثت را از طریق قسمت اختصاصی طرح سوالات حقوقی و یا قسمت نظرات این مطلب مطرح کنید تا در اسرع وقت به آنها پاسخ داده شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *